Η γούνα στην Ελλάδα

fur

Στην Ελλάδα η γουνοποιία μέχρι πριν λίγα χρόνια, περιοριζόταν κυρίως στην κατασκευή γούνινων προϊόντων με γουνοδέρματα που αγόραζαν οι γουναράδες στις δημοπρασίες του εξωτερικού. Τα τελευταία όμως χρόνια, παρατηρείται μία αύξηση στην εκτροφή γουνοφόρων ζώων στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, και κυρίως στους νομούς Καστοριάς και Κοζάνης, ενώ κάποιες μονάδες λειτουργούν και στους νομούς Γρεβενών και Φλώρινας. Eκτροφεία εμφανίστηκαν και στους νομούς Θεσσαλονίκης και Βοιωτίας. Το 2008 έρευνα σε εκτροφείο στη Σιάτιστα κατέγραψε τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης των ζώων.

Από το 2011, ως αποτέλεσμα των κρατικών επιδοτήσεων, τα εκτροφεία αυξάνονται στην Ελλάδα φτάνοντας τα 131 το 2018.  Το 2019 όμως μειώνονται στα 112.

fur farms
Εκτροφεία γουνοφόρων στην Ελλάδα

Αναλυτικότερα τα εκτροφεία ανά νομό για το 2019:

Καστοριά – 37

Κοζάνη – 60

Γρεβενά – 10

Φλώρινα – 4

Βοιωτία – 1

Τα ζώα που εκτρέφονται είναι κυρίως μινκ. Σε κάποιες περιπτώσεις εκτρέφονται τσιντσιλά και κουνέλια. Ο αριθμός των εκτρεφόμενων ζώων δεν είναι σταθερός και μπορεί να αυξομειώνεται ανάλογα με τις διεθνείς συγκυρίες και τις τιμές των γουνοδερμάτων αλλά σε γενικές γραμμές οι αδειοδοτημένες δυναμικότητες αναφέρουν συνολικά 507.985 ενήλικα ζώα (2019). Προϊόντα γούνας παράγονται και από άλλα είδη ζώων, με γουνοδέρματα που εισάγονται από ξένες χώρες.

Η εκτροφή ζώων για την παραγωγή γούνινων προϊόντων θεωρείται κτηνοτροφική δραστηριότητα και η Ελληνική κυβέρνηση στηρίζει τη γουνοποιία με επιδοτήσεις και άλλες ενέργειες, με αποτέλεσμα να δίνονται κίνητρα για επενδύσεις στον κλάδο της γούνας. Επίσης η γενικότερη στάση Ευρωπαϊκών χωρών που είτε απαγόρευσαν είτε βρίσκονται σε πορεία απαγόρευσης της εκτροφής δημιουργεί ένα επενδυτικό ενδιαφέρον από ξένους εκτροφείς για νέες μονάδες στην Ελλάδα.

Το μεγαλύτερο ποσοστό της Ελληνικής παραγωγής εξάγεται σε άλλες χώρες με κυριότερους αγοραστές την Ρωσία και τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ μέρος της παραγωγής, αγοράζεται από τουρίστες που επισκέπτονται την Ελλάδα.

Οι εξαγωγές έχουν σημειώσει τα τελευταία χρόνια μεγάλη πτώση εξαιτίας διάφορων πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών εξελίξεων. Το ποσοστό ανεργίας στην περιοχή είναι το υψηλότερο όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην ΕΕ (2017), ενώ οι εργάτες που απασχολούνται στη γουνοποιία στην πλειοψηφία τους εργάζονται περιοδικά, αμείβονται ελάχιστα, και συχνά δουλεύουν ανασφάλιστοι.

Η βιομηχανία γούνας με σκοπό να οδηγήσει την νέα γενιά στο γουνεμπόριο, επιχειρεί να εντάξει προγράμματα στα σχολεία της περιοχής παρουσιάζοντας την παραγωγή γούνας ως τέχνη και στοιχείο πολιτισμού. Το 2016 μάλιστα, η Ελληνική Ομοσπονδία Γούνας κατέθεσε αίτηση στο Υπουργείο Πολιτισμού για ένταξη της γουνοποιίας στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Παρόλα αυτά, μετά από αντιδράσεις, τον Φεβρουάριο του 2016, με το υπ. αριθμ. 1227/22-02-2016 έγγραφο του Περιφερειακού Διευθυντή Εκπαίδευσης της Δυτικής Μακεδονίας, αποτρέπεται η επίσκεψη μαθητών σε εκτροφεία γουνοφόρων ζώων αφού αυτό κρίνεται άκρως αντιεκπαιδευτικό και επιζήμιο για τη διαμόρφωση υγιούς αντίληψης των μικρών μαθητών. Επίσης το 2018, σχολικό πρόγραμμα με τίτλο «Γούνα: Περιβάλλον και Πολιτισμός» ακυρώνεται από το Υπουργείο Παιδείας.

Τον Απρίλιο του 2019, σχολείο της Κεφαλονιάς, έπειτα από αντιδράσειςακυρώνει συνάντηση με εκπρόσωπο του Συνδέσμου Γουνοποιών κατά τη διάρκεια εκδρομής στην Καστοριά.

Το Δεκέμβριο του 2019 σε ιστοσελίδες και τηλεοπτικό κανάλι στην Καστοριά, δημοσιεύτηκε η είδηση ότι η γούνα θα προβληθεί μέσω της Eurovision 2020, ως αποτέλεσμα της συνεργασίας Ελλήνων σχεδιαστών με την τραγουδίστρια που θα εκπροσωπήσει την Ουκρανία. Έπειτα από επικοινωνία ακτιβιστών με την τραγουδίστρια, η ίδια διέψευσε την είδηση δηλώνοντας ότι ποτέ δεν συμφώνησε να φορέσει γούνα και καταδίκασε την συγκεκριμένη δραστηριότητα λόγω της βαναυσότητας προς τα ζώα.

Επιπλέον, η αίτηση για ένταξη της γουνοποιίας στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς απορρίφθηκε ομόφωνα από την Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, καθώς

«η συγκεκριμένη δραστηριότητα, που βασίζεται στη θανάτωση ζώων αποκλειστικά για την εκμετάλλευση της γούνας τους, δεν είναι συμβατή με την αειφορική ανάπτυξη, που είναι απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου ένα στοιχείο να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στο πεδίο της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO (2003).»

Τον Δεκέμβριο του 2018 πανελλαδική έρευνα της METRON ANALYSIS για λογαριασμό της VeGaia, έδειξε ότι 8 στους 10 πολίτες διαφωνούν με την παραγωγή γούνας και την κρατική επιδότηση της γουνοποιίας.

Στις 23 Απριλίου 2019, αντιπροσωπεία από μέλη της Ομάδας Δράσης Μαθητών για την Προστασία των Ζώων (Δίκτυο Τέχνης και Δράσης), του 7ου Δημοτικού Σχολείου Αγίου Δημητρίου και της Οργάνωσης VeGaia, παρέδωσαν στο Γραφείο του Πρωθυπουργού στο Μαξίμου κουτί με περισσότερες από 30.000 υπογραφές και έργα των παιδιών σχετικά με την προστασία των γουνοφόρων ζώων. Αιτήματα είναι να διακοπούν οι επιδοτήσεις προς τη γουνοποιία και να καταργηθεί σταδιακά η εκτροφή και η θανάτωση ζώων για τη γούνα τους. Η δράση αυτή αποτελεί συνέχεια επιστολών και κινητοποιήσεων από οργανώσεις και πολίτες, οι οποίοι ζητούν να σταματήσει η σπατάλη δημοσίου χρήματος για την ενίσχυση ενός κλάδου που σε παγκόσμιο επίπεδο καταδικάζεται και καταργείται. Βίντεο που δημιούργησαν τα παιδιά.

Η Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας διατηρεί την τελευταία θέση στους τουριστικούς δείκτες, ανάμεσα σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας. Αυτό είναι αποτέλεσμα των πολιτικών που ακολούθησαν οι κυβερνήσεις και η τοπική ηγεσία, η οποία επένδυσε στη γούνα, αφήνοντας αναξιοποίητες τις δυνατότητες που παρουσιάζει η Δυτ. Μακεδονία στην ανάπτυξη του τουρισμού.

Τον Ιανουάριο του 2020, σε απάντησή του το Υπουργείο Τουρισμού αναφέρει:

»Η ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας εντάσσεται στις τουριστικά αναδυόμενες, μη κορεσμένες περιοχές με πλούσιο φυσικό περιβάλλον και πολιτιστική κληρονομιά. Οι διαθέσιμοι τουριστικοί, γεωφυσικοί και πολιτιστικοί πόροι της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας (ορεινότητα, υδάτινο στοιχείο, πολιτισμός και οινογαστρονομικό απόθεμα) μπορούν να προσφέρουν ελκυστικές, αυθεντικές ταξιδιωτικές εμπειρίες μέσω πολλών εναλλακτικών προτάσεων του θεματικού τουρισμού (περιηγητικός, οικοτουρισμός, αλιευτικός τουρισμός κ.ά.), καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους

Επιπλέον, σύμφωνα με έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας ο Θρησκευτικός Τουρισμός αποτελεί Πυλώνα ανάπτυξης για την Ελλάδα. Στην Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας βρίσκονται δεκάδες βυζαντινές εκκλησίες που θα μπορούσαν να φέρουν ανάπτυξη στην περιοχή.

Η VeGaia με επιστολές της (όπως και η Κ.ΙΚ.Ε.Γ. η οποία πρωτοστάτησε στην ανάδειξη του θέματος και έθεσε για πρώτη φορά το θέμα της γούνας σε όλες του τις διαστάσεις), είχε προβλέψει τη φθίνουσα πορεία του κλάδου και το αδιέξοδο στο οποίο θα οδηγούνταν οι γουνοποιοί, ενώ είχε ήδη επισημάνει στα υπουργεία τις αναξιοποίητες δυνατότητες της περιοχής στον τουρισμό και σε άλλους τομείς. Δυστυχώς οι ηγεσίες των υπουργείων δεν μπόρεσαν (ή δεν ήθελαν) να αντιληφθούν την επερχόμενη μεγάλη πτώση της γούνας και προτίμησαν να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα των γουναράδων χωρίς να μεριμνήσουν για το μέλλον των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής αλλά ούτε και για το μέλλον των ίδιων των γουναράδων οι οποίοι αναγκάζονται πλέον να εγκαταλείπουν το επάγγελμά τους.